Ustawa z dnia 14 grudnia 1990 r. o rewaloryzacji emerytur i rent dla osób, które ukończyły 80 lat, oraz o zmianie niektórych przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym.

Przepisy ustawy stosuje się do rewaloryzacji emerytur, rent inwalidzkich i rent rodzinnych, przysługujących osobom, które ukończyły lub ukończą 80 lat do dnia 31 grudnia 1990 r. – przyznanych na podstawie:

ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin,

ustawy z dnia 27 września 1973 r. o zaopatrzeniu emerytalnym twórców i ich rodzin,

ustawy z dnia 19 grudnia 1975 r. o ubezpieczeniu społecznym osób wykonujących pracę na rzecz jednostek gospodarki uspołecznionej na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia,

dekretu z dnia 4 marca 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek rolniczych oraz ich rodzin,

ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin,

ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin,

ustawy z dnia 28 kwietnia 1983 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników kolejowych i ich rodzin,

ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o ubezpieczeniu społecznym duchownych,

ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin, jeżeli podstawa wymiaru została ustalona od wynagrodzenia lub uposażenia,

ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych,

ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin,

ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej oraz ich rodzin.

Rewaloryzacja emerytur i rent następuje przez obliczenie nowej ich wysokości na zasadach określonych w art. 3–5 od podstawy wymiaru ustalonej przy zastosowaniu wskaźnika wysokości wynagrodzenia (uposażenia, dochodu, przychodu, podstawy wymiaru składek).

Wskaźnik wysokości wynagrodzenia oblicza się na podstawie:

art. 28–30 ustawy z dnia 24 maja 1990 r. o zmianie niektórych przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą albo

art. 16 i 16¹ ustawy, o której mowa w art. 1 pkt 1, jeżeli przepisy ustawy z dnia 24 maja 1990 r. przewidywały taką możliwość.

Podstawę wymiaru emerytury i renty ustala się mnożąc wskaźnikiem wysokości wynagrodzenia (uposażenia, dochodu, przychodu, podstawy wymiaru składek) kwotę przewidywanego przeciętnego wynagrodzenia stanowiącą podstawę waloryzacji emerytur i rent w czwartym kwartale 1990 r.

Emerytura wynosi:

25% przewidywanego przeciętnego wynagrodzenia stanowiącego podstawę ostatniej waloryzacji emerytur i rent, zwanej dalej „kwotą bazową”, oraz

po 1,5% podstawy jej wymiaru za każdy pełny rok okresów, o których mowa w ust. 2.

Do obliczenia wysokości świadczenia przyjmuje się okresy zatrudnienia (ubezpieczenia, wysługi emerytalnej) oraz okresy równorzędne i zaliczalne do tych okresów, ustalone w decyzjach wydanych na dzień 31 grudnia 1990 r.

Wysokość emerytury wraz ze wzrostem, o którym mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1, oraz dodatkiem, o którym mowa w art. 9 ust. 1 pkt 2, nie może przekraczać 100% podstawy jej wymiaru.

Renta inwalidzka dla inwalidy I lub II grupy wynosi:

25% kwoty bazowej,

po 1,5% podstawy jej wymiaru za każdy pełny rok okresów, o których mowa w art. 3 ust. 2, oraz

po 0,9% podstawy jej wymiaru za każdy rozpoczęty rok okresu brakującego do pełnych 25 lat okresów, o których mowa w art. 3 ust. 2, przypadających od dnia zgłoszenia wniosku o rentę do dnia, w którym rencista ukończyłby 55 lat życia.

Wysokość renty inwalidzkiej wraz ze wzrostem, o którym mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1, oraz dodatkiem, o którym mowa w art. 9 ust. 1 pkt 2, nie może przekraczać 100% podstawy jej wymiaru.

Renta inwalidzka dla inwalidy III grupy wynosi 75% renty obliczonej w myśl ust. 1.

Przepisów ust. 1 i 3 nie stosuje się do rent inwalidzkich przysługujących:

z tytułu wypadków przy pracy, wypadków w drodze do pracy lub z pracy i chorób zawodowych oraz z tytułu wypadków i chorób zawodowych powstałych przy wykonywaniu działalności objętej przepisami, o których mowa w art. 1 pkt 2–5 i 8; wysokość tych rent ustala się na podstawie przepisów o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych,

z tytułu wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową, służbą w organach ochrony bezpieczeństwa państwa oraz bezpieczeństwa i porządku publicznego, a także w Służbie Więziennej, jeżeli z tytułu tych wypadków i chorób przysługują świadczenia odszkodowawcze na podstawie przepisów odrębnych; wysokość tych rent ustala się na podstawie przepisów, o których mowa w art. 1 pkt 11 i 12,

na podstawie przepisów, o których mowa w art. 1 pkt 9; wysokość tych rent ustala się na podstawie tych przepisów.

Renta rodzinna wynosi:

75% świadczenia, które przysługiwałoby osobie zmarłej w dniu śmierci – dla jednej osoby uprawnionej do renty,

86% świadczenia, które przysługiwałoby osobie zmarłej w dniu śmierci – dla dwóch osób uprawnionych do renty,

95% świadczenia, które przysługiwałoby osobie zmarłej w dniu śmierci – dla trzech lub więcej osób uprawnionych do renty.

Przy ocenie prawa do renty inwalidzkiej przysługującego osobie zmarłej w dniu śmierci przyjmuje się, że osoba zmarła była inwalidą II grupy.

Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do ustalenia wysokości renty rodzinnej przyznanej po zaginionym.

Przepisy art. 4 ust. 2 i 4 stosuje się odpowiednio.

Po obliczeniu wysokości emerytury lub renty ustala się wskaźnik wysokości świadczenia w relacji do kwoty bazowej, od której świadczenie zostało obliczone – wyrażony w procentach z zaokrągleniem do setnych części procentu.

Emerytury i renty zrewaloryzowane w myśl art. 2–5 podlegają waloryzacji na zasadach i w terminach określonych w ustawie, o której mowa w art. 1 pkt 1.

Ustalenie wysokości zwaloryzowanej emerytury i renty następuje przez jej obliczenie od kwoty przewidywanego na bieżący kwartał przeciętnego wynagrodzenia przy zastosowaniu wskaźnika wysokości świadczenia.

Przy waloryzacji świadczeń nie stosuje się ograniczenia podwyżki podstawy wymiaru określonego w art. 74 ust. 6 ustawy, o której mowa w art. 1 pkt 1.

Emerytury i renty w wysokości ustalonej w myśl art. 2–5 przysługują od dnia 1 października 1990 r.

Realizacja podwyżki następuje po waloryzacji przeprowadzonej w grudniu 1990 r., nie później niż do dnia 28 lutego 1991 r., z wyrównaniem od dnia 1 października 1990 r.

Jeżeli wysokość emerytury lub renty ustalona w myśl art. 2–5 byłaby niższa w porównaniu do kwoty tego świadczenia przysługującej w dniu 1 października 1990 r. po waloryzacji – świadczenie wypłaca się nadal w dotychczasowej wysokości do czasu, gdy jego wysokość, należna w myśl art. 2–7, przekroczy tę kwotę.

Kwota świadczenia wypłacana w myśl ust. 3 nie może być niższa od kwoty odpowiedniego świadczenia w najniższej wysokości.

Do zrewaloryzowanych emerytur i rent przysługują:

wzrost z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze na zasadach i w wysokości określonych w przepisach odrębnych,

dodatek z tytułu odznaczeń państwowych na zasadach i w wysokości określonych w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin,

dodatki rodzinne na zasadach i w wysokości przewidzianych w odrębnych przepisach dla zasiłków rodzinnych przysługujących pracownikom,

dodatek dla sierot zupełnych na zasadach i w wysokości przewidzianych w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin,

dodatek pielęgnacyjny na zasadach i w wysokości przewidzianych w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin albo w przepisach o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin.

Do zrewaloryzowanych emerytur i rent nie przysługują żadne inne dodatki, wzrosty ani zwiększenia poza wymienionymi w ust. 1, a także określonymi w przepisach o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.

Rewaloryzacji emerytur i rent dokonuje się z urzędu, a jeżeli prawo do świadczeń jest zawieszone – na wniosek osoby zainteresowanej albo przy wznowieniu ich wypłaty.

W ustawie z dnia 16 grudnia 1972 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin wprowadza się następujące zmiany:

art. 6 otrzymuje brzmienie:

„Art. 6. Emerytury i renty podlegają podwyższeniu na zasadach i w terminach określonych w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin.”;

w art. 6¹:

ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„1. Podwyższeniem obejmuje się emerytury i renty żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej do ostatniego dnia kwartału poprzedzającego kwartał, w którym to podwyższenie następuje.”,

ust. 3 skreśla się,

w ust. 4 powołanie „ust. 1–3” zastępuje się powołaniem „ust. 1 i 2”;

art. 6²–6⁴ skreśla się.

W ustawie z dnia 31 stycznia 1959 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej oraz ich rodzin wprowadza się następujące zmiany:

art. 6 otrzymuje brzmienie:

„Art. 6. Emerytury i renty podlegają podwyższeniu na zasadach i w terminach określonych w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin.”;

w art. 6¹:

ust. 1 otrzymuje brzmienie:

„1. Podwyższeniem obejmuje się emerytury i renty funkcjonariuszy zwolnionych ze służby do ostatniego dnia kwartału poprzedzającego kwartał, w którym to podwyższenie następuje.”,

ust. 3 skreśla się,

w ust. 4 powołanie „ust. 1–3” zastępuje się powołaniem „ust. 1 i 2”;

art. 6²–6⁴ skreśla się.

W ustawie z dnia 24 maja 1990 r. o zmianie niektórych przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym wprowadza się następujące zmiany:

art. 29 otrzymuje brzmienie:

„Art. 29. Wojskowe i milicyjne organy emerytalne w odniesieniu do świadczeń przysługujących na podstawie przepisów, o których mowa w art. 11 i 13, podejmą prace przygotowawcze zmierzające do przeprowadzenia rewaloryzacji emerytur i rent wojskowych oraz milicyjnych, ustalając wskaźnik wysokości uposażenia. Ministrowie Obrony Narodowej, Spraw Wewnętrznych i Sprawiedliwości określą sposób ustalania wskaźnika wysokości uposażenia żołnierza, funkcjonariusza organów ochrony bezpieczeństwa państwa oraz bezpieczeństwa i porządku publicznego, a także funkcjonariusza Służby Więziennej dla celów rewaloryzacji emerytur i rent.”;

w art. 29a w zdaniu pierwszym skreśla się wyrazy „najpóźniej do dnia 31 grudnia 1990 r.”.

W sprawach dotyczących emerytur i rent, nie unormowanych w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy wymienione w art. 1.

Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia z mocą od dnia 1 października 1990 r., z tym że przepisy art. 7, 11 i 12 wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 1991 r.