--- a/DU/2015/693 Dz.U. 2026 poz. 1053 (2026-08-05)
+++ b/DU/2015/693 + 10/1889
@@ -1,44 +1,61 @@
Art. 1 | Ustawa reguluje:
Art. 1 pkt 1 | zasady nabywania statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych;
Art. 1 pkt 2 | zasady wydawania legitymacji i nadawania odznaki honorowej działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych;
-Art. 1 pkt 3 | zasady przyznawania świadczenia pieniężnego, pomocy pieniężnej i świadczenia wyrównawczego działaczom opozycji antykomunistycznej lub osobom represjonowanym z powodów politycznych;
-Art. 1 pkt 4 | inne niż wymienione w pkt 2 i 3 uprawnienia działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych;
+Art. 1 pkt 3 | zasady przyznawania świadczenia pieniężnego, pomocy pieniężnej, świadczenia wyrównawczego i świadczenia solidarnościowego działaczom opozycji antykomunistycznej lub osobom represjonowanym z powodów politycznych;
+Art. 1 pkt 4 | inne niż wymienione w pkt 2 i 3 uprawnienia działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oraz pozostałych po nich wdów i wdowców;
Art. 1 pkt 5 | zadania, organizację i zasady działania wojewódzkich rad konsultacyjnych do spraw działaczy opozycji antykomunistycznej oraz osób represjonowanych z powodów politycznych.
-Art. 2 ust. 1 | Działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.
+Art. 2 ust. 1 | Działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną represjami, o których mowa w art. 3, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.
Art. 2 ust. 2 | Do okresu 12 miesięcy, o którym mowa w ust. 1, nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r.
-Art. 3 | Osobą represjonowaną z powodów politycznych jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r.:
+Art. 3 | Osobą represjonowaną z powodów politycznych jest osoba, która za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce lub udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r.:
Art. 3 pkt 1 | przebywała w:
-Art. 3 pkt 1 lit. a | więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956–1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce,
-Art. 3 pkt 1 lit. b | ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. poz. 154, z 1982 r. poz. 18, z 1989 r. poz. 178 oraz z 2011 r. poz. 342) za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;
-Art. 3 pkt 2 | przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;
-Art. 3 pkt 3 | brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym:
-Art. 3 pkt 3 lit. a | na skutek działania, w tym niejawnego, wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2023 r. poz. 102), zwanych dalej „organami bezpieczeństwa państwa”, poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni,
-Art. 3 pkt 3 lit. b | była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia,
-Art. 3 pkt 3 lit. c | była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu,
-Art. 3 pkt 3 lit. d | została z nią rozwiązana umowa o pracę,
-Art. 3 pkt 3 lit. e | została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły,
-Art. 3 pkt 3 lit. f | była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok;
-Art. 3 pkt 4 | była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa, lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, lub orzeczono wobec niej postanowieniem sądu dla nieletnich albo postanowieniem sądu rodzinnego zastosowanie środka poprawczego lub środka wychowawczego, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.
+Art. 3 pkt 1 lit. a | więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni,
+Art. 3 pkt 1 lit. b | ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. poz. 154, z 1982 r. poz. 18, z 1989 r. poz. 178 oraz z 2011 r. poz. 342);
+Art. 3 pkt 2 | przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych;
+Art. 3 pkt 3 | poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni na skutek działania, w tym niejawnego, wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2023 r. poz. 102), zwanych dalej „organami bezpieczeństwa państwa”;
+Art. 3 pkt 4 | była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia;
+Art. 3 pkt 5 | była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu;
+Art. 3 pkt 6 | była osobą, z którą została rozwiązana umowa o pracę;
+Art. 3 pkt 7 | została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły;
+Art. 3 pkt 8 | była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż rok;
+Art. 3 pkt 9 | była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, lub wobec której orzeczono zastosowanie środka poprawczego lub środka wychowawczego.
Art. 4 ust. 1 | Status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie:
Art. 4 ust. 1 pkt 1 | która nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 31 lipca 1990 r., bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i
Art. 4 ust. 1 pkt 2 | co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.
Art. 4 ust. 2 | Przez dokumenty wytworzone przy udziale osoby, o której mowa w ust. 1 pkt 2, przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa rozumie się także pomoce ewidencyjne, takie jak dzienniki rejestracyjne, inwentarze archiwalne, karty ewidencyjne i Zintegrowany System Kartotek Operacyjnych organów bezpieczeństwa państwa, jeżeli potwierdzają fakt rejestracji jej w charakterze tajnego informatora lub pomocnika organów bezpieczeństwa państwa.
-Art. 5 ust. 1 | Status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4.
+Art. 5 ust. 1 | Status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, że osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4, albo po uznaniu przez prokuratora oddziałowego biura lustracyjnego Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, zwanego dalej „oddziałowym biurem lustracyjnym”, lub sąd oświadczenia, o którym mowa w art. 5a ust. 1, za prawdziwe.
Art. 5 ust. 2 | Status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza się na wniosek działacza opozycji antykomunistycznej, osoby represjonowanej z powodów politycznych, wdowy lub wdowca po działaczu opozycji antykomunistycznej lub osobie represjonowanej z powodów politycznych lub innego członka rodziny zmarłego działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.
Art. 5 ust. 2a | Wniosek składany przez działacza opozycji antykomunistycznej lub osobę represjonowaną z powodów politycznych zawiera imię lub imiona oraz nazwisko wnioskodawcy, datę i miejsce urodzenia, imiona rodziców, numer PESEL, adres miejsca zamieszkania lub adres korespondencyjny, numer telefonu lub adres poczty elektronicznej.
Art. 5 ust. 2b | Wniosek składany przez członka rodziny zmarłego działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, oprócz danych, o których mowa w ust. 2a, zawiera datę zgonu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, imię lub imiona wnioskodawcy, nazwisko rodowe, datę i miejsce jego urodzenia, imiona rodziców, numer PESEL, o ile był nadany, oraz stopień pokrewieństwa lub powinowactwa łączący wnioskodawcę z działaczem opozycji antykomunistycznej lub osobą represjonowaną z powodów politycznych.
Art. 5 ust. 3 | Do wniosku, o którym mowa w ust. 2, dołącza się:
Art. 5 ust. 3 pkt 1 | dowody potwierdzające spełnienie warunków, o których mowa w art. 2 lub art. 3, oraz
-Art. 5 ust. 3 pkt 2 | decyzję administracyjną Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w sprawie spełniania warunków, o których mowa w art. 4, albo dokument potwierdzający nadanie Krzyża Wolności i Solidarności.
+Art. 5 ust. 3 pkt 2 | decyzję administracyjną Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w sprawie spełniania warunków, o których mowa w art. 4, dokument potwierdzający nadanie Krzyża Wolności i Solidarności albo dokument o uznaniu przez prokuratora oddziałowego biura lustracyjnego lub sąd za prawdziwe oświadczenia, o którym mowa w art. 5a ust. 1.
Art. 5 ust. 3a | Do wniosku, o którym mowa w ust. 2, złożonego przez działacza opozycji antykomunistycznej lub osobę represjonowaną z powodów politycznych, dołącza się również aktualną fotografię wnioskodawcy.
-Art. 5 ust. 4 | Okresy represji z powodów politycznych, o których mowa w art. 3 pkt 1, 2 i 3 lit. c i f, zalicza się do okresów działalności na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, o których mowa w art. 2 ust. 1.
+Art. 5 ust. 4 | Okresy represji z powodów politycznych, o których mowa w art. 3 pkt 1, 2, 5 i 8, zalicza się do okresów działalności na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, o których mowa w art. 2 ust. 1.
Art. 5 ust. 5 | Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych może zwrócić się do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o przekazanie informacji o treści zgromadzonych przez Instytut dokumentów dotyczących warunków, o których mowa w art. 2 i art. 3, oraz o przekazanie uwierzytelnionych kopii tych dokumentów.
Art. 5 ust. 6 | Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych może zwrócić się do właściwej wojewódzkiej rady konsultacyjnej do spraw działaczy opozycji antykomunistycznej oraz osób represjonowanych z powodów politycznych o zaopiniowanie wniosku o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.
Art. 5 ust. 7 | Prezes Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu obowiązany jest wydać decyzję, o której mowa w ust. 3 pkt 2, niepóźniej niż w terminie 3 miesięcy od dnia złożenia wniosku o jej wydanie.
Art. 5 ust. 8 | W przypadku wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691) przepisu art. 146 § 1 tej ustawy nie stosuje się.
+Art. 5a ust. 1 | Osoba, której Prezes Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu odmówił prawomocną decyzją potwierdzenia spełniania warunków, o których mowa w art. 4, może złożyć oświadczenie, że w okresie od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r. nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa ani nie była współpracownikiem w rozumieniu art. 3a ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. z 2024 r. poz. 1632) organów bezpieczeństwa państwa, zwane dalej „oświadczeniem”.
+Art. 5a ust. 2 | Wzór oświadczenia jest określony w załączniku do ustawy.
+Art. 5a ust. 3 | Zgodność oświadczenia z prawdą bada prokurator oddziałowego biura lustracyjnego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej oświadczenie.
+Art. 5a ust. 4 | W przypadku powstania wątpliwości odnośnie do zgodności oświadczenia z prawdą prokurator oddziałowego biura lustracyjnego informuje o tym osobę, która złożyła oświadczenie, a także informuje ją o możliwości złożenia wyjaśnień. Z czynności złożenia wyjaśnień sporządza się protokół.
+Art. 5a ust. 5 | Prokurator oddziałowego biura lustracyjnego, w ramach badania zgodności oświadczenia z prawdą, może żądać nadesłania lub przedstawienia akt oraz dokumentów i pisemnych wyjaśnień, a w razie potrzeby - przesłuchiwać świadków, zasięgać opinii biegłych oraz dokonywać zatrzymania rzeczy lub przeszukania, a także może stosować kary porządkowe. Do tych czynności stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 46, 304 i 1178), przy czym niedopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka, który był funkcjonariuszem organów bezpieczeństwa państwa.
+Art. 5a ust. 6 | W ramach badania zgodności oświadczenia z prawdą prokurator oddziałowego biura lustracyjnego zawiadamia o prowadzeniu takiego badania Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych oraz wojewódzką radę konsultacyjną do spraw działaczy opozycji antykomunistycznej oraz osób represjonowanych z powodów politycznych właściwą ze względu na miejsce prowadzenia działalności określonej w art. 2 lub art. 3 lub ze względu na miejsce wystąpienia wolnościowego, o którym mowa w art. 3.
+Art. 5a ust. 7 | Wojewódzka rada konsultacyjna do spraw działaczy opozycji antykomunistycznej oraz osób represjonowanych z powodów politycznych przekazuje prokuratorowi oddziałowego biura lustracyjnego posiadane informacje mogące mieć znaczenie przy badaniu zgodności oświadczenia z prawdą.
+Art. 5a ust. 8 | Prokurator oddziałowego biura lustracyjnego oraz upoważnieni pracownicy oddziałowych biur lustracyjnych mają pełny dostęp do dokumentacji, ewidencji i pomocy informacyjnych, bez względu na formę ich utrwalenia, zgromadzonych lub wytworzonych do dnia 31 lipca 1990 r. przez:
+Art. 5a ust. 8 pkt 1 | Ministra Obrony Narodowej, ministra właściwego do spraw wewnętrznych, Ministra Sprawiedliwości oraz ministra właściwego do spraw zagranicznych, a także przez podległe lub podporządkowane im lub nadzorowane przez nich organy i jednostki organizacyjne;
+Art. 5a ust. 8 pkt 2 | Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Szefa Agencji Wywiadu.
+Art. 5a ust. 9 | W terminie 9 miesięcy od dnia wpływu oświadczenia do oddziałowego biura lustracyjnego prokurator oddziałowego biura lustracyjnego powiadamia osobę, która złożyła oświadczenie, o uznaniu oświadczenia za prawdziwe albo nieprawdziwe.
+Art. 5a ust. 10 | Osobie, której oświadczenie zostało uznane za nieprawdziwe, służy prawo złożenia wniosku o wszczęcie postępowania lustracyjnego, o którym mowa w ustawie z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944 – 1990 oraz o treści tych dokumentów, którego przedmiotem jest badanie zgodności złożonego oświadczenia z prawdą.
+Art. 5a ust. 11 | W postępowaniu, o którym mowa w ust. 10, niedopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka, który był funkcjonariuszem organów bezpieczeństwa państwa.
+Art. 5b ust. 1 | Status wdowy albo wdowca po działaczu opozycji antykomunistycznej lub osobie represjonowanej z powodów politycznych przyznaje osobie posiadającej obywatelstwo polskie, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.
+Art. 5b ust. 2 | W przypadku osób urodzonych przed dniem 1 sierpnia 1972 r. przyznanie statusu wdowy albo wdowca po działaczu opozycji antykomunistycznej lub osobie represjonowanej z powodów politycznych następuje po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, że osoba ubiegająca się o przyznanie tego statusu spełnia warunki, o których mowa w art. 4, albo po uznaniu przez prokuratora oddziałowego biura lustracyjnego lub sąd oświadczenia za prawdziwe.
+Art. 5b ust. 3 | Wniosek o przyznanie statusu wdowy albo wdowca po działaczu opozycji antykomunistycznej lub osobie represjonowanej z powodów politycznych zawiera imię lub imiona oraz nazwisko wnioskodawcy, numer PESEL, datę i miejsce urodzenia, adres miejsca zamieszkania lub adres korespondencyjny, numer telefonu lub adres poczty elektronicznej oraz odpis aktu zgonu małżonka, który miał potwierdzony status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.
+Art. 5b ust. 4 | Wraz z decyzją przyznającą status wdowy albo wdowca po działaczu opozycji antykomunistycznej lub osobie represjonowanej z powodów politycznych wydawane jest zaświadczenie potwierdzające prawo do korzystania z uprawnień przewidzianych w ustawie.
Art. 6 ust. 1 | Ustanawia się odznakę honorową „Działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych”, zwaną dalej „odznaką honorową”.
Art. 6 ust. 2 | Odznakę honorową działaczowi opozycji antykomunistycznej lub osobie represjonowanej z powodów politycznych nadaje Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wraz z wydaniem decyzji, o której mowa w art. 5 ust. 1.
Art. 6 ust. 3 | Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wraz z wydaniem decyzji, o której mowa w art. 5 ust. 1, wydanej na wniosek działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, wydaje także legitymację działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, zwaną dalej „legitymacją”.
+Art. 6 ust. 3a | Legitymacja jest udostępniana również w postaci dokumentu mobilnego, o którym mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o aplikacji mObywatel (Dz. U. z 2024 r. poz. 1275 i 1717 oraz z 2025 r. poz. 1019).
Art. 6 ust. 4 | Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia:
Art. 6 ust. 4 pkt 1 | wzór odznaki honorowej oraz wzór legitymacji potwierdzającej nadanie odznaki honorowej,
Art. 6 ust. 4 pkt 2 | wzór legitymacji,
@@ -64,7 +81,9 @@
Art. 9 ust. 5 | (uchylony)
Art. 9 ust. 6 | (uchylony)
Art. 9 ust. 7 | (uchylony)
+Art. 9a | Osobie, której przyznano status wdowy albo wdowca po działaczu opozycji antykomunistycznej lub osobie represjonowanej z powodów politycznych, pobierającej emeryturę lub rentę inwalidzką, rentę z tytułu niezdolności do pracy albo rentę rodzinną albo uposażenie w stanie spoczynku lub uposażenie rodzinne, przysługuje prawo do dodatku kompensacyjnego i ryczałtu energetycznego, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Przepisy art. 20 ust. 3a – 3f oraz art. 24 tej ustawy stosuje się odpowiednio.
Art. 10 ust. 1 | Osobom uprawnionym, znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej, zdrowotnej oraz w związku z zaistnieniem zdarzeń losowych, może być przyznana pomoc pieniężna – jednorazowa lub okresowa.
+Art. 10 ust. 1a | Osobie, której przyznano status wdowy albo wdowca po działaczu opozycji antykomunistycznej lub osobie represjonowanej z powodów politycznych, znajdującej się w trudnej sytuacji materialnej lub zdrowotnej lub w związku z zaistnieniem zdarzeń losowych, może być przyznana pomoc pieniężna jednorazowa.
Art. 10 ust. 2 | Pomoc pieniężna jednorazowa może być przyznana w szczególności na:
Art. 10 ust. 2 pkt 1 | pokrycie – w części lub całości – kosztów zakupu wyrobów medycznych;
Art. 10 ust. 2 pkt 2 | dostosowanie pomieszczeń mieszkalnych do rodzaju niepełnosprawności.
@@ -109,7 +128,35 @@
Art. 10h ust. 3 pkt 1 | dopuszczeniu do przetwarzania danych osobowych wyłącznie osób posiadających pisemne upoważnienie wydane przez administratora danych;
Art. 10h ust. 3 pkt 2 | pisemnym zobowiązaniu osób upoważnionych do przetwarzania danych osobowych do zachowania ich poufności.
Art. 10i | Świadczenie wyrównawcze wraz z odsetkami za opóźnienie finansowane jest ze środków budżetu państwa.
-Art. 11 ust. 1 | Do spraw związanych z przyznawaniem pomocy pieniężnej i świadczenia pieniężnego przepisy art. 6 pkt 3, 10, 14 i 16, art. 8 ust. 3–13, art. 10 ust. 1, art. 11 ust. 1, art. 12, art. 13, art. 98, art. 100, art. 104, art. 105, art. 106 ust. 1, 3, 3a i 5, art. 107 ust. 5b–5d i art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2026 r. poz. 639) stosuje się odpowiednio.
+Art. 10j | Prawo do świadczenia solidarnościowego przysługuje osobie uprawnionej, która łącznie spełnia następujące warunki:
+Art. 10j pkt 1 | osiągnęła wiek emerytalny wynoszący co najmniej 60 lat dla kobiet i co najmniej 65 lat dla mężczyzn;
+Art. 10j pkt 2 | ma okres składkowy lub nieskładkowy w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wynoszący co najmniej 1 miesiąc;
+Art. 10j pkt 3 | nie ma ustalonego prawa lub nie pobiera emerytury, renty inwalidzkiej, renty z tytułu niezdolności do pracy, renty rodzinnej lub renty albo emerytury zagranicznej;
+Art. 10j pkt 4 | nie pozostaje w stosunku pracy, nie prowadzi działalności gospodarczej lub działalności rolniczej.
+Art. 10k ust. 1 | Świadczenie solidarnościowe przyznawane jest w kwocie 3603,35 zł.
+Art. 10k ust. 2 | Kwota, o której mowa w ust. 1, ulega podwyższeniu w terminach i na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
+Art. 10k ust. 3 | Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ogłasza, w formie komunikatu, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”, co najmniej na 7 dni roboczych przed najbliższym terminem waloryzacji, uwzględnianą od tego terminu wysokość świadczenia solidarnościowego.
+Art. 10l ust. 1 | Decyzje w sprawie świadczenia solidarnościowego wydaje Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
+Art. 10l ust. 2 | Decyzja w sprawie świadczenia solidarnościowego, sporządzona z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego, może zamiast podpisu zawierać nadruk imienia i nazwiska wraz ze stanowiskiem służbowym osoby upoważnionej do ich wydania.
+Art. 10l ust. 3 | Od decyzji o odmowie przyznania prawa do świadczenia solidarnościowego wnioskodawcy przysługuje prawo odwołania do właściwego sądu w terminie i na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 i 1841 oraz z 2025 r. poz. 620 i 1172).
+Art. 10m ust. 1 | Postępowanie w sprawie świadczenia solidarnościowego wszczynane jest na wniosek osoby uprawnionej.
+Art. 10m ust. 2 | Wniosek o przyznanie świadczenia solidarnościowego zawiera:
+Art. 10m ust. 2 pkt 1 | imię lub imiona oraz nazwisko osoby uprawnionej;
+Art. 10m ust. 2 pkt 2 | datę urodzenia osoby uprawnionej;
+Art. 10m ust. 2 pkt 3 | numer PESEL albo innego dokumentu potwierdzającego tożsamość osoby uprawnionej;
+Art. 10m ust. 2 pkt 4 | adres miejsca zamieszkania lub adres korespondencyjny osoby uprawnionej;
+Art. 10m ust. 2 pkt 5 | numer telefonu lub adres poczty elektronicznej osoby uprawnionej;
+Art. 10m ust. 2 pkt 6 | numer rachunku bankowego albo numer rachunku w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej osoby uprawnionej, na który ma zostać wypłacone świadczenie solidarnościowe.
+Art. 10m ust. 3 | Do wniosku, o którym mowa w ust. 2, dołącza się dokumenty potwierdzające nadanie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, a także oświadczenie o niepobieraniu emerytury lub renty zagranicznej lub innego świadczenia zagranicznego o podobnym charakterze.
+Art. 10n ust. 1 | Świadczenie solidarnościowe wypłaca Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
+Art. 10n ust. 2 | Wypłata świadczenia solidarnościowego następuje miesięcznie, w terminie do 10. dnia danego miesiąca.
+Art. 10n ust. 3 | Na wniosek osoby uprawnionej do świadczenia solidarnościowego, zamieszkałej za granicą, świadczenie solidarnościowe wypłaca się w państwie zamieszkania na rachunek bankowy tej osoby za granicą lub w innej formie wskazanej przez organ emerytalny lub rentowy, w terminach i trybie ustalonych przez ten organ. Przepis art. 11a stosuje się odpowiednio.
+Art. 10o | Do świadczenia solidarnościowego stosuje się odpowiednio art. 84 i art. 85 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 350). Art. 10p. 1. W sprawach dotyczących świadczenia solidarnościowego, nieuregulowanych w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, z wyłączeniem art. 136 tej ustawy.
+Art. 10o ust. 2 | Kwoty nienależnie pobranego świadczenia solidarnościowego traktuje się jak kwoty, o których mowa w art. 139 ust. 1 pkt 2b ustawy, o której mowa w ust. 1.
+Art. 10q ust. 1 | Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest uprawniony do pozyskiwania i przetwarzania danych osobowych w zakresie niezbędnym do przyznawania, ustania prawa do świadczenia solidarnościowego i wypłacania tego świadczenia.
+Art. 10q ust. 2 | Na wniosek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych inne organy wypłacające emerytury i renty, o których mowa w art. 10j pkt 3, są obowiązane przekazać, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wniosku, dane niezbędne do przyznania lub ustania prawa do świadczenia solidarnościowego. O przyznaniu świadczenia solidarnościowego Zakład Ubezpieczeń Społecznych zawiadamia te organy.
+Art. 10r | Świadczenie solidarnościowe wraz z odsetkami za opóźnienie finansowane jest ze środków budżetu państwa.
+Art. 11 ust. 1 | Do spraw związanych z przyznawaniem pomocy pieniężnej i świadczenia pieniężnego przepisy art. 6 pkt 3, 10, 14 i 16, art. 8 ust. 3-13, art. 10 ust. 1, art. 11 ust. 1, art. 12, art. 13, art. 98, art. 100, art. 104, art. 105, art. 106 ust. 1, 3, 3a i 5, art. 107 ust. 5b-5d, art. 109 i art. 109a ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1283 i 1572 oraz z 2025 r. poz. stosuje się odpowiednio.
Art. 11 ust. 2 | Jako kwotę dochodu, o którym mowa w art. 8 ust. 9 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, przyjmuje się kwotę ustaloną zgodnie z art. 9 ust. 6 tej ustawy.
Art. 11 ust. 3 | Do dochodu nie wlicza się także pozostałych świadczeń pieniężnych, o których mowa w art. 36 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, kwoty zasiłku pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1208 oraz z 2026 r. poz. 203), kwoty dodatku pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 75 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz świadczenia pieniężnego lub pomocy pieniężnej.
Art. 11a ust. 1 | Na wniosek osoby uprawnionej zamieszkałej za granicą świadczenie pieniężne lub pomoc pieniężną wypłaca się w państwie zamieszkania na rachunek bankowy tej osoby za granicą w terminie ustalonym przez Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Wypłata dokonywana jest w walucie wymienialnej.
@@ -135,11 +182,13 @@
Art. 12a ust. 2 | Urlop, o którym mowa w ust. 1, nie przysługuje osobie uprawnionej do urlopu wypoczynkowego w wymiarze przekraczającym 26 dni roboczych lub do urlopu dodatkowego na podstawie odrębnych przepisów.
Art. 13 | Samorząd terytorialny może udzielać pomocy osobom uprawnionym, w zakresie udogodnień komunikacyjnych, świadczeń mieszkaniowych, kulturalnych, zdrowotnych i oświatowych.
Art. 13a ust. 1 | Osobom uprawnionym przysługuje ulga taryfowa w wysokości 50 % przy przejazdach środkami komunikacji miejskiej.
-Art. 13a ust. 2 | Osobom uprawnionym przysługuje ulga w wysokości 51 % na przejazdy w komunikacji krajowej środkami publicznego transportu zbiorowego:
+Art. 13a ust. 2 | Osobom uprawnionym oraz osobom, którym przyznano status wdowy albo wdowca po działaczach opozycji antykomunistycznej lub osobach represjonowanych z powodów politycznych, przysługuje ulga w wysokości 51% na przejazdy w komunikacji krajowej środkami publicznego transportu zbiorowego:
Art. 13a ust. 2 pkt 1 | kolejowego w 1 i 2 klasie pociągów osobowych i pospiesznych oraz autobusowego w komunikacji zwykłej i przyspieszonej – na podstawie biletów jednorazowych;
Art. 13a ust. 2 pkt 2 | kolejowego w 2 klasie pociągów innych niż osobowe i pospieszne – na podstawie biletów jednorazowych.
Art. 13a ust. 3 | Osoba uprawniona do ulgowego przejazdu, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, korzystająca z przejazdu w klasie 1, obowiązana jest do uiszczenia dopłaty w wysokości stanowiącej różnicę między należnością za pełnopłatny przejazd w klasie 1 a należnością za pełnopłatny przejazd w klasie 2.
Art. 13b | Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych może zlecić organizacjom pozarządowym na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2025 r. poz. 1338) wykonywanie zadań opiekuńczych na rzecz osób uprawnionych.
+Art. 13c ust. 1 | Na wniosek członka rodziny zmarłej osoby uprawnionej Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydaje znak nagrobny przeznaczony do umieszczenia na grobie zmarłego działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.
+Art. 13c ust. 2 | Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, wzór znaku nagrobnego, mając na względzie konieczność zapewnienia graficznego nawiązania wzoru znaku nagrobnego do wzoru odznaki honorowej.
Art. 14 | Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu udziela pomocy w sporządzeniu wniosku o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.
Art. 14a ust. 1 | Przy Szefie Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działa Rada do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych jako organ opiniodawczo-doradczy w sprawach dotyczących działaczy opozycji antykomunistycznej oraz osób represjonowanych z powodów politycznych.
Art. 14a ust. 2 | W skład Rady wchodzi od 15 do 20 członków.
@@ -155,9 +204,11 @@
Art. 15 ust. 4 pkt 2 | świadczenie pomocy w przygotowywaniu wniosków o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, a także wniosków o pomoc pieniężną i świadczenie pieniężne – na żądanie osób zainteresowanych;
Art. 15 ust. 4 pkt 3 | podejmowanie inicjatyw zmierzających do integracji środowisk działaczy opozycji antykomunistycznej i osób represjonowanych z powodów politycznych;
Art. 15 ust. 4 pkt 4 | analiza sytuacji życiowej działaczy opozycji antykomunistycznej i osób represjonowanych z powodów politycznych oraz przedkładanie Szefowi Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych dezyderatów w sprawie podjęcia działań zmierzających do zapewnienia im pomocy i opieki oraz należnego szacunku i pamięci.
-Art. 15 ust. 5 | Właściwa w sprawie opiniowania wniosków jest rada działająca w województwie, w którym osoba składająca wniosek prowadziła działalność, o której mowa w art. 2 lub art. 3, lub w którym miało miejsce wystąpienie wolnościowe, o którym mowa w art. 3 pkt 3.
+Art. 15 ust. 5 | Właściwa w sprawie opiniowania wniosków jest rada działająca w województwie, w którym osoba składająca wniosek prowadziła działalność, o której mowa w art. 2 lub art. 3, lub w którym miało miejsce wystąpienie wolnościowe, o którym mowa w art. 3.
Art. 15 ust. 6 | Członkom rady przysługuje zwrot kosztów przejazdów na posiedzenia rady na zasadach określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 77 [5] § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 2025 r. poz. 277, 807, 1423 i 1661 oraz z 2026 r. poz. 25 i 473).
Art. 15 ust. 7 | Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, organizację i tryb pracy rady, uwzględniając efektywność działania rady, w tym biorąc pod uwagę, aby częstotliwość posiedzeń rady uzależniona była od liczby przekazanych wniosków oraz konieczności ich terminowego zaopiniowania.
Art. 16 | Wypłata świadczenia pieniężnego, pomocy pieniężnej oraz zwrot kosztów przejazdów dla członków wojewódzkich rad konsultacyjnych do spraw działaczy opozycji antykomunistycznej oraz osób represjonowanych z powodów politycznych następują z części budżetu państwa, której dysponentem jest Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.
+Art. 16a ust. 1 | Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych prowadzi i publikuje w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych listę osób, którym od dnia wejścia w życie ustawy potwierdzono status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.
+Art. 16a ust. 2 | Lista osób, o której mowa w ust. 1, zawiera imię, nazwisko i miejsce zamieszkania osoby, której potwierdzono status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, a także datę wydania decyzji o potwierdzeniu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.
Art. 17–21 | (pominięte)
Art. 22 | Ustawa wchodzi w życie z dniem 31 sierpnia 2015 r.