--- a/DU/2007/556 Dz.U. 2016 poz. 542 (2016-04-20)
+++ b/DU/2007/556 Dz.U. 2016 poz. 1258 (2016-08-16)
@@ -2,7 +2,7 @@
Art. 1 pkt 1 | niewywoływania w swoim środowisku zaburzeń elektromagnetycznych o wartościach przekraczających odporność na te zaburzenia innego urządzenia występującego w tym środowisku oraz
Art. 1 pkt 2 | posiadania wymaganej odporności na zaburzenia elektromagnetyczne
Art. 1 | - zwanymi dalej „zasadniczymi wymaganiami”.
-Art. 2 | W zakresie nieuregulowanym w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 13 kwietnia 2016 r. o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku (Dz. U. poz. 542).
+Art. 2 | W zakresie nieuregulowanym w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 13 kwietnia 2016 r. o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku.
Art. 3 | Wymaganie, o którym mowa w art. 1 pkt 2, nie dotyczy przyrządów pomiarowych w rozumieniu art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach.
Art. 4 | Przepisów ustawy nie stosuje się do urządzeń, które:
Art. 4 pkt 1 | nie są zdolne do wywoływania w swoim środowisku zaburzeń elektromagnetycznych o wartościach przekraczających odporność na te zaburzenia innych urządzeń występujących w tym środowisku oraz
@@ -20,9 +20,9 @@
Art. 5 pkt 4 lit. f | przedstawicielstwa dyplomatyczne, urzędy konsularne, zagraniczne misje specjalne oraz przedstawicielstwa organizacji międzynarodowych, korzystające z przywilejów i immunitetów na podstawie ustaw, umów i zwyczajów międzynarodowych, mające swoje siedziby na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - wyłącznie w zakresie związanym z działalnością dyplomatyczną tych podmiotów,
Art. 5 pkt 4 lit. g | jednostki organizacyjne Służby Więziennej - na własne potrzeby,
Art. 5 pkt 4 lit. h | komórki organizacyjne przeprowadzające czynności wywiadu skarbowego, które wchodzą w skład jednostek organizacyjnych kontroli skarbowej nadzorowanych lub podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych - na własne potrzeby;
-Art. 5 pkt 5 | wyrobów medycznych w rozumieniu ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o wyrobach medycznych;
-Art. 5 pkt 6 | pojazdów w rozumieniu ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137) oraz części pojazdów, z wyłączeniem pojazdów wolnobieżnych;
-Art. 5 pkt 7 | wyrobów lotniczych, części i akcesoriów w rozumieniu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) 216/2008 z dnia 20 lutego 2008 r. w sprawie wspólnych zasad w zakresie lotnictwa cywilnego i utworzenia Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Lotniczego oraz uchylającego dyrektywę Rady 91/670/EWG, rozporządzenie (WE) nr 1592/2002 i dyrektywę 2004/36/WE (Dz. Urz. UE L 79 z 19.03.2008, str. 1, z późn. zm.);
+Art. 5 pkt 5 | wyrobów medycznych, wyposażenia wyrobów medycznych, wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro, wyposażenia wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro oraz aktywnych wyrobów medycznych do implantacji, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 maja 2010 r. o wyrobach medycznych;
+Art. 5 pkt 6 | pojazdów w rozumieniu ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym oraz części pojazdów, z wyłączeniem pojazdów wolnobieżnych;
+Art. 5 pkt 7 | wyrobów lotniczych, części i akcesoriów w rozumieniu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) 216/2008 z dnia 20 lutego 2008 r. w sprawie wspólnych zasad w zakresie lotnictwa cywilnego i utworzenia Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Lotniczego oraz uchylającego dyrektywę Rady 91/670/EWG, rozporządzenie (WE) nr 1592/2002 i dyrektywę 2004/36/WE;
Art. 5 pkt 8 | specjalnie skonstruowanych zestawów do przeprowadzania badań, przeznaczonych wyłącznie do użytku w tym celu w instytutach badawczych.
Art. 6 | Określenia użyte w ustawie oznaczają:
Art. 6 pkt 1 | aparatura - każdy gotowy wyrób lub zespół wyrobów, które są udostępnione na rynku jako odrębne jednostki funkcjonalne przeznaczone do używania lub do montażu przez użytkownika oraz zdolne do wywoływania zaburzeń elektromagnetycznych lub podatne na nie;
@@ -45,11 +45,12 @@
Art. 10 ust. 1a | Dokumentacja techniczna umożliwia ocenę zgodności aparatury z zasadniczymi wymaganiami oraz obejmuje analizę i ocenę ryzyka.
Art. 10 ust. 2 | Dokumentacja techniczna, o której mowa w ust. 1, obejmuje w szczególności:
Art. 10 ust. 2 pkt 1 | opis aparatury zawierający informacje umożliwiające jednoznaczną jej identyfikację;
-Art. 10 ust. 2 pkt 2 | dowody zgodności z zastosowanymi w całości lub częściowo normami zharmonizowanymi, o ile takie normy istnieją;
-Art. 10 ust. 2 pkt 3 | opis działań podjętych w celu zapewnienia zgodności aparatury z zasadniczymi wymaganiami, jeżeli producent nie zastosował norm zharmonizowanych albo zastosował je częściowo, a w szczególności:
-Art. 10 ust. 2 pkt 3 lit. a | wyjaśnienie podjętych działań,
-Art. 10 ust. 2 pkt 3 lit. b | wyniki obliczeń związanych z projektem aparatury,
-Art. 10 ust. 2 pkt 3 lit. c | opis przeprowadzonych badań lub testów oraz ich wyniki.
+Art. 10 ust. 2 pkt 1a | projekt koncepcyjny i rysunki dotyczące produkcji oraz w szczególności: schematy elementów, podzespołów, obwodów;
+Art. 10 ust. 2 pkt 1b | opisy i wyjaśnienia niezbędne do zrozumienia rysunków i schematów, o których mowa w pkt 1a oraz działania aparatury;
+Art. 10 ust. 2 pkt 2 | wykaz norm zharmonizowanych, stosowanych w całości lub częściowo, do których odniesienia opublikowano w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, a jeżeli te normy zharmonizowane nie zostały zastosowane, opisy rozwiązań przyjętych w celu spełnienia zasadniczych wymagań, w tym wykaz innych zastosowanych specyfikacji technicznych; w przypadku częściowego zastosowania norm zharmonizowanych w dokumentacji technicznej określa się, które części zostały zastosowane;
+Art. 10 ust. 2 pkt 2a | wyniki dokonanych obliczeń projektowych i przeprowadzonych badań;
+Art. 10 ust. 2 pkt 2b | sprawozdania z badań.
+Art. 10 ust. 2 pkt 3 | (uchylony)
Art. 10 ust. 3 | Do dokumentacji dołącza się certyfikat badania typu UE, o którym mowa w art. 11 ust. 4, jeżeli w ocenie zgodności brała udział jednostka notyfikowana w rozumieniu ustawy z dnia 13 kwietnia 2016 r. o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku, zwana dalej „jednostką notyfikowaną”.
Art. 11 ust. 1 | Producent może poddać aparaturę ocenie zgodności z udziałem jednostki notyfikowanej.
Art. 11 ust. 1a | Producent składa wniosek w wybranej przez siebie jednostce notyfikowanej. Wniosek określa zakres zasadniczych wymagań podlegających badaniom i zawiera:
@@ -86,17 +87,19 @@
Art. 14 ust. 4 | Wzór oznakowania CE określa załącznik do ustawy.
Art. 15 ust. 1 | Na aparaturze, a w przypadku braku takiej możliwości:
Art. 15 ust. 1 pkt 1 | na opakowaniu aparatury lub
-Art. 15 ust. 1 pkt 2 | w dokumencie dołączonym do aparatury - umieszcza się nazwę typu, numer partii lub numer serii lub inne informacje pozwalające na identyfikację tej aparatury.
+Art. 15 ust. 1 pkt 2 | w dokumencie dołączonym do aparatury
+Art. 15 ust. 1 | - umieszcza się nazwę typu, numer partii lub numer serii lub inne informacje pozwalające na identyfikację tej aparatury.
Art. 15 ust. 2 | Na aparaturze, a w przypadku braku takiej możliwości:
Art. 15 ust. 2 pkt 1 | na opakowaniu aparatury lub
-Art. 15 ust. 2 pkt 2 | w dokumencie dołączonym do aparatury - umieszcza się nazwisko lub nazwę, zarejestrowaną nazwę handlową lub zarejestrowany znak towarowy producenta i importera, o ile taki posiadają, oraz pocztowy adres kontaktowy producenta i importera.
+Art. 15 ust. 2 pkt 2 | w dokumencie dołączonym do aparatury
+Art. 15 ust. 2 | - umieszcza się nazwisko lub nazwę, zarejestrowaną nazwę handlową lub zarejestrowany znak towarowy producenta i importera, o ile taki posiadają, oraz pocztowy adres kontaktowy producenta i importera.
Art. 15 ust. 2a | Pocztowy adres kontaktowy, o którym mowa w ust. 2 podaje się w języku polskim.
Art. 15 ust. 3 | Producent dołącza informacje w sprawie środków ostrożności, które należy podjąć podczas montowania, instalacji, konserwacji i używania aparatury, w celu zapewnienia spełniania przez aparaturę zasadniczych wymagań w momencie oddania do użytku.
Art. 15 ust. 4 | Jeżeli używanie aparatury na terenie zabudowy mieszkaniowej nie zapewnia jej zgodności z zasadniczymi wymaganiami, wówczas producent dołącza wskazanie ograniczeń w jej używaniu wraz z wykazem norm zharmonizowanych właściwych dla tego rodzaju aparatury oraz umieszcza odpowiednią informację na opakowaniu, jeżeli takie istnieje.
Art. 15 ust. 5 | Informacje, o których mowa w ust. 1-4, oraz inne informacje niezbędne do używania aparatury zgodnie z przeznaczeniem zamieszcza się w instrukcji obsługi.
Art. 16 ust. 1 | Producent jest obowiązany udostępniać do celów kontrolnych, przez okres 10 lat od dnia wprowadzenia aparatury do obrotu, deklarację zgodności oraz dokumentację techniczną, o której mowa w art. 10.
Art. 16 ust. 2 | (uchylony)
-Art. 16a | W celu zapewnienia zgodności z zasadniczymi wymaganiami instalację stacjonarną instaluje się przy użyciu profesjonalnych metod inżynierskich i z uwzględnieniem informacji dotyczących użycia komponentów zgodnie z przeznaczeniem.
+Art. 16a | Wcelu zapewnienia zgodności z zasadniczymi wymaganiami instalację stacjonarną instaluje się przy użyciu profesjonalnych metod inżynierskich i z uwzględnieniem informacji dotyczących użycia komponentów zgodnie z przeznaczeniem.
Art. 17 ust. 1 | Wykonawca instalacji stacjonarnej dokonuje oceny zgodności tej instalacji przed wprowadzeniem aparatury do obrotu; przepisy art. 9 ust. 2-5 oraz art. 11 stosuje się odpowiednio.
Art. 17 ust. 2 | Wykonawcą jest ten, kto dokonał połączenia instalacji stacjonarnej w sposób zapewniający spełnianie jej funkcji zgodne z przeznaczeniem przed oddaniem jej do użytku. Za wykonawcę uważa się także każdego, kto dokonał ostatniej modyfikacji w tej instalacji.
Art. 17 ust. 3 | Aparatura przeznaczona wyłącznie do zamontowania w instalacji stacjonarnej i nieudostępniona na rynku jako samodzielny wyrób podlega ocenie zgodności wraz z instalacją stacjonarną, do której została wmontowana. Do takiej aparatury nie stosuje się przepisu art. 12.
@@ -130,50 +133,13 @@
Art. 25 | - Prezes UKE wydaje decyzję, w której nakazuje wystawcy wstrzymanie prezentacji. Decyzji nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności.
Art. 26 | W przypadku wydania decyzji, o której mowa w art. 84 ust. 2 i art. 85 ust. 4 ustawy z dnia 13 kwietnia 2016 r. o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku, Prezes UKE przekazuje Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów kopie decyzji ostatecznych.
Art. 27 | W zakresie urządzeń przeznaczonych do stosowania w zakładach górniczych, zadania, o których mowa w art. 21-26, wykonuje Prezes Wyższego Urzędu Górniczego.
-Art. 28 | W ustawie z dnia 4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze dotychczasową treść art. 117a oznacza się jako ust. 1 i dodaje się ust. 2 w brzmieniu:
-Art. 28 | „ 2. Prezes Wyższego Urzędu Górniczego jest organem właściwym w sprawach określonych w ustawie z dnia 13 kwietnia 2007 r. o kompatybilności elektromagnetycznej w zakresie wyrobów przeznaczonych do stosowania w zakładach górniczych. ”.
-Art. 29 | W ustawie z dnia 16 lipca 2004 r. - Prawo telekomunikacyjne wprowadza się następujące zmiany:
-Art. 29 pkt 1 | w art. 1 w ust. 1 pkt 11 otrzymuje brzmienie:
-Art. 29 pkt 1 | „ 11) wymagania, jakim powinny odpowiadać urządzenia radiowe i telekomunikacyjne urządzenia końcowe; ”;
-Art. 29 pkt 2 | w art. 2:
-Art. 29 pkt 2 lit. a | pkt 3 otrzymuje brzmienie:
-Art. 29 pkt 2 lit. a | „ 3) aparatura - aparaturę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o kompatybilności elektromagnetycznej; ”,
-Art. 29 pkt 2 lit. b | uchyla się pkt 16 i 24,
-Art. 29 pkt 2 lit. c | pkt 40 otrzymuje brzmienie:
-Art. 29 pkt 2 lit. c | „ 40) szkodliwe zaburzenie elektromagnetyczne - zaburzenie elektromagnetyczne w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o kompatybilności elektromagnetycznej, które: a) zagraża funkcjonowaniu służby radionawigacyjnej lub służby radiokomunikacyjnej używanej stale lub czasowo w celu zapewnienia ochrony życia ludzkiego lub mienia lub b) w sposób poważny pogarsza, utrudnia lub w sposób powtarzający się przerywa wykonywanie służby radiokomunikacyjnej działającej zgodnie z przepisami prawa; ”,
-Art. 29 pkt 2 lit. d | uchyla się pkt 51;
-Art. 29 pkt 3 | w art. 148 w ust. 1 w pkt 2 lit. c otrzymuje brzmienie:
-Art. 29 pkt 3 | „ c) mogą być chronione przed zaburzeniami elektromagnetycznymi w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o kompatybilności elektromagnetycznej, ”;
-Art. 29 pkt 4 | w dziale VI tytuł rozdziału 3 otrzymuje brzmienie:
-Art. 29 pkt 4 | „ Wymagania dla telekomunikacyjnych urządzeń końcowych i urządzeń radiowych ”;
-Art. 29 pkt 5 | art. 152 otrzymuje brzmienie:
-Art. 29 pkt 5 | „ Art. 152. Do wymagań dotyczących telekomunikacyjnych urządzeń końcowych i urządzeń radiowych, w tym w zakresie eksponowania ich na targach, wystawach i pokazach, a także kontroli tych urządzeń w zakresie nieuregulowanym w niniejszym rozdziale stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności oraz ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o kompatybilności elektromagnetycznej. ”;
-Art. 29 pkt 6 | w art. 153 w ust. 1 pkt 3 otrzymuje brzmienie:
-Art. 29 pkt 6 | „ 3) kompatybilności elektromagnetycznej w rozumieniu przepisów o kompatybilności elektromagnetycznej, w zakresie wynikającym z ich przeznaczenia ”;
-Art. 29 pkt 7 | w art. 155 ust. 1 otrzymuje brzmienie:
-Art. 29 pkt 7 | „ 1. Podmiot wprowadzający do obrotu lub oddający do użytku telekomunikacyjne urządzenie końcowe lub urządzenie radiowe jest obowiązany udzielić Prezesowi UKE, na każde jego żądanie, wyjaśnień dotyczących tego urządzenia, jego przeznaczenia oraz właściwości technicznych i eksploatacyjnych, a także wskazać zakres jego zastosowania, z zastrzeżeniem ust. 2. ”;
-Art. 29 pkt 8 | art. 156 otrzymuje brzmienie:
-Art. 29 pkt 8 | „ Art. 156. Dopuszcza się eksponowanie na targach, wystawach i pokazach urządzeń radiowych i telekomunikacyjnych urządzeń końcowych podlegających obowiązkowej ocenie zgodności z zasadniczymi wymaganiami bez deklaracji zgodności i oznakowania znakiem zgodności w celu ich prezentacji, pod warunkiem uwidocznienia informacji, że wystawione urządzenie nie może być wprowadzone do obrotu ani przekazane do używania do czasu przeprowadzenia oceny zgodności urządzenia z zasadniczymi wymaganiami. ”;
-Art. 29 pkt 9 | uchyla się art. 157;
-Art. 29 pkt 10 | w art. 158 ust. 1 otrzymuje brzmienie:
-Art. 29 pkt 10 | „ 1. Producent lub jego upoważniony przedstawiciel wprowadzający do obrotu lub oddający do użytku telekomunikacyjne urządzenia końcowe lub urządzenia radiowe jest obowiązany udostępniać, do celów kontrolnych, dokumentację związaną z oceną zgodności przez okres co najmniej 10 lat od dnia wyprodukowania ostatniego egzemplarza urządzenia. ”;
-Art. 29 pkt 11 | w art. 200:
-Art. 29 pkt 11 lit. a | w ust. 1 pkt 6 otrzymuje brzmienie:
-Art. 29 pkt 11 lit. a | „ 6) nieodpłatnego pobierania próbek wprowadzonej do obrotu lub oddanej do użytku aparatury, w tym telekomunikacyjnych urządzeń końcowych i urządzeń radiowych, w celu przeprowadzenia badań w zakresie spełniania przez tę aparaturę zasadniczych wymagań oraz zatrzymania próbek do czasu prawomocnego zakończenia postępowania; ”,
-Art. 29 pkt 11 lit. b | po ust. 1 dodaje się ust. 1a w brzmieniu:
-Art. 29 pkt 11 lit. b | „ 1a. Czynności, o których mowa w ust. 1 pkt 3 i 5-7, dotyczą urządzeń w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o kompatybilności elektromagnetycznej. ”;
-Art. 29 pkt 12 | art. 204 otrzymuje brzmienie:
-Art. 29 pkt 12 | „ Art. 204. 1. W przypadku stwierdzenia, że urządzenie w rozumieniu przepisów o kompatybilności elektromagnetycznej, wytwarzające pole elektromagnetyczne powoduje zakłócenie pracy innego urządzenia spełniającego zasadnicze wymagania w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o kompatybilności elektromagnetycznej, Prezes UKE może wydać decyzję o: 1) czasowym wstrzymaniu używania urządzenia wytwarzającego zaburzenia elektromagnetyczne; 2) zmianie sposobu używania urządzenia; 3) zastosowaniu środków technicznych prowadzących do eliminacji zakłócenia, na koszt podmiotu, któremu wydano decyzję; 4) czasowym zajęciu urządzenia w celu przeprowadzenia badań niezbędnych do ustalenia przyczyn zakłóceń. Decyzji nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. 2. Prezes UKE może uzależnić wydanie czasowo zajętego urządzenia od zgody jego użytkownika na usunięcie, na koszt użytkownika, przyczyn powodujących niezgodność urządzenia z zasadniczymi wymaganiami, w szczególności przyczyn zakłóceń. ”;
-Art. 29 pkt 13 | po art. 204 dodaje się art. 204a w brzmieniu:
-Art. 29 pkt 13 | „ Art. 204a. 1. W przypadku stwierdzenia, że urządzenie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o kompatybilności elektromagnetycznej, wytwarzające pole elektromagnetyczne, może powodować w określonym miejscu zakłócenie pracy innego urządzenia spełniającego zasadnicze wymagania w rozumieniu przepisów o kompatybilności elektromagnetycznej, Prezes UKE może podjąć działania w celu wyjaśnienia okoliczności, w jakich takie zakłócenie może wystąpić, i wydać zalecenia pokontrolne, których wykonanie pozwoli na wyeliminowanie możliwości wystąpienia takiego zakłócenia. 2. Prezes UKE informuje Komisję Europejską i państwa członkowskie Unii Europejskiej o działaniach podjętych w przypadkach, o których mowa w art. 204 lub 204a. ”;
-Art. 29 pkt 14 | w art. 205:
-Art. 29 pkt 14 lit. a | ust. 2 otrzymuje brzmienie:
-Art. 29 pkt 14 lit. a | „ 2. Prezes Rady Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, sposoby postępowania w przypadku stwierdzenia, że urządzenie w rozumieniu przepisów o kompatybilności elektromagnetycznej, wytwarzające pole elektromagnetyczne, używane przez podmioty, o których mowa w art. 4 pkt 1-6 i 8, powoduje zakłócenie pracy innego urządzenia, spełniającego zasadnicze wymagania w rozumieniu przepisów o kompatybilności elektromagnetycznej, uwzględniając charakter zadań realizowanych przez te podmioty oraz słuszny interes użytkownika urządzenia, którego praca jest zakłócana. ”,
-Art. 29 pkt 14 lit. b | ust. 3 otrzymuje brzmienie:
-Art. 29 pkt 14 lit. b | „ 3. Minister właściwy do spraw łączności w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, sposób przeprowadzania postępowania kontrolnego i pokontrolnego przez Prezesa UKE wobec jednostek organizacyjnych Służby Więziennej, uwzględniając charakter zadań realizowanych przez te jednostki oraz słuszny interes użytkowników urządzeń, których praca jest zakłócana albo może być zakłócana. ”.
+Art. 28 | (pominięty)
+Art. 29 | (pominięty)
Art. 30 | Do procedur oceny zgodności rozpoczętych i niezakończonych przed wejściem w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.
-Art. 31 | Urządzenia, o których mowa w art. 1, mogą być wprowadzane do obrotu lub oddane do użytku zgodnie z przepisami obowiązującymi przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy do dnia 20 lipca 2009 r.
-Art. 32 | Przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 205 ust. 2 i 3 ustawy, o której mowa w art. 29, zachowują moc do dnia wejścia w życie przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 205 ust. 2 i 3 tej ustawy, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.
+Art. 31 | (pominięty)
+Art. 32 | (pominięty)
Art. 33 | Ustawa wchodzi w życie z dniem 20 lipca 2007 r.
-Załącznik | Wzór oznakowania CE
-Załącznik | patrz oryginał
+Załącznik nr 1 | Wzór oznakowania CE
+Załącznik nr 1 | patrz oryginał
+Załącznik nr 2 | Deklaracja zgodności UE (nr XXXX)
+Załącznik nr 2 | patrz oryginał