--- a/DU/1987/123 Dz.U. 1987 nr 21 poz. 123 (1988-01-01)
+++ b/DU/1987/123 Dz.U. 1991 nr 109 poz. 471 (1991-11-28)
@@ -1,80 +1,82 @@
-W celu umacniania socjalistycznej praworządności i stworzenia dalszych gwarancji ochrony praw i wolności obywateli stanowi się, co następuje:
Art. 1 ust. 1 | Ustanawia się Rzecznika Praw Obywatelskich.
-Art. 1 ust. 2 | Rzecznik Praw Obywatelskich, zwany dalej Rzecznikiem, stoi na straży praw i wolności obywateli, określonych w Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i innych przepisach prawa.
+Art. 1 ust. 2 | Rzecznik Praw Obywatelskich, zwany dalej Rzecznikiem, stoi na straży praw i wolności obywateli, określonych w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i innych przepisach prawa.
Art. 1 ust. 3 | W sprawach o ochronę praw i wolności obywateli Rzecznik bada, czy wskutek działania lub zaniechania organów, organizacji i instytucji, obowiązanych do przestrzegania i realizacji tych praw i wolności, nie nastąpiło naruszenie prawa, a także zasad współżycia i sprawiedliwości społecznej.
-Art. 2 ust. 1 | Rzecznika powołuje Sejm na wniosek Prezydium Sejmu, zgłoszony po zasięgnięciu opinii Rady Krajowej Patriotycznego Ruchu Odrodzenia Narodowego.
-Art. 2 ust. 2 | Rzecznikiem może być obywatel polski, który wyróżnia się wiedzą prawniczą, doświadczeniem zawodowym i działalnością społeczną, cieszy się powszechnym autorytetem ze względu na swe wysokie walory moralne i wrażliwość społeczną.
-Art. 2 ust. 3 | Kadencja Rzecznika trwa cztery lata, licząc od dnia podjęcia uchwały o jego powołaniu.
-Art. 2 ust. 4 | Ta sama osoba nie może być Rzecznikiem więcej niż przez dwie kolejne kadencje.
-Art. 3 | Przed przystąpieniem do wykonywania obowiązków Rzecznik składa przed Sejmem następujące ślubowanie:
-Art. 3 | „ Ślubuję uroczyście przy wykonywaniu powierzonych mi obowiązków Rzecznika Praw Obywatelskich dochować wierności Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i wynikającym z jej postanowień zasadom ustroju socjalistycznego Państwa i praworządności, strzec praw i wolności obywateli, kierując się przepisami prawa, a także zasadami współżycia i sprawiedliwości społecznej; powierzone mi obowiązki wypełniać bezstronnie, z najwyższą sumiennością i starannością, strzec godności powierzonego mi stanowiska, dochować tajemnicy państwowej i służbowej ”.
-Art. 4 ust. 1 | Rzecznik jest w swej działalności niezawisły, niezależny od innych organów państwowych i odpowiada jedynie przed Sejmem na zasadach określonych w ustawie.
-Art. 4 ust. 2 | Rzecznik nie może być pociągnięty do odpowiedzialności karnej, aresztowany lub zatrzymany bez zgody Sejmu, a gdy Sejm nie obraduje - bez zgody Rady Państwa. O udzieleniu lub odmowie udzielenia takiej zgody Rada Państwa informuje Sejm na najbliższym jego posiedzeniu.
-Art. 4 ust. 3 | Z obowiązkami Rzecznika nie można łączyć innego zatrudnienia ani funkcji publicznej, z wyjątkiem mandatu posła na Sejm.
-Art. 5 ust. 1 | Sejm odwołuje Rzecznika przed upływem okresu, na jaki został powołany, jeżeli:
-Art. 5 ust. 1 pkt 1 | zrzekł się wykonywania obowiązków,
-Art. 5 ust. 1 pkt 2 | stał się trwale niezdolny do pełnienia obowiązków na skutek choroby, ułomności lub upadku sił,
-Art. 5 ust. 1 pkt 3 | sprzeniewierzył się złożonemu ślubowaniu.
-Art. 5 ust. 2 | W wypadku określonym w ust. 1 pkt 3 wniosek o odwołanie zgłasza Prezydium Sejmu po zasięgnięciu opinii Rady Krajowej Patriotycznego Ruchu Odrodzenia Narodowego.
-Art. 6 | Rzecznik podejmuje czynności przewidziane w ustawie, jeżeli poweźmie wiadomość wskazującą na naruszenie praw i wolności obywatela.
-Art. 7 | Podjęcie czynności przez Rzecznika następuje:
-Art. 7 pkt 1 | na wniosek obywateli,
-Art. 7 pkt 2 | na wniosek organów: Patriotycznego Ruchu Odrodzenia Narodowego, samorządów, organizacji politycznych, spółdzielczych, zawodowych, społeczno-zawodowych i innych organizacji społecznych,
-Art. 7 pkt 3 | z własnej inicjatywy.
-Art. 8 | Wniosek kierowany do Rzecznika jest wolny od opłat, nie wymaga zachowania szczególnej formy, lecz powinien zawierać oznaczenie wnioskodawcy oraz osoby, której praw i wolności sprawa dotyczy, a także określać przedmiot sprawy.
-Art. 9 | Rzecznik po zapoznaniu się z każdym skierowanym do niego wnioskiem, z zastrzeżeniem art. 16, może:
-Art. 9 pkt 1 | podjąć sprawę,
-Art. 9 pkt 2 | poprzestać na wskazaniu wnioskodawcy przysługujących mu środków działania,
-Art. 9 pkt 3 | przekazać sprawę według właściwości,
-Art. 9 pkt 4 | nie podjąć sprawy
-Art. 9 | - zawiadamiając o tym wnioskodawcę i osobę, której sprawa dotyczy.
-Art. 10 | Podejmując sprawę Rzecznik może:
-Art. 10 pkt 1 | samodzielnie prowadzić postępowanie wyjaśniające,
-Art. 10 pkt 2 | zwrócić się o zbadanie sprawy lub jej części do właściwych organów, w szczególności organów nadzoru, prokuratury, kontroli państwowej, zawodowej lub społecznej,
-Art. 10 pkt 3 | zwrócić się do Sejmu o zlecenie Najwyższej Izbie Kontroli przeprowadzenia kontroli dla zbadania określonej sprawy lub jej części. „
-Art. 11 ust. 1 | Prowadząc postępowanie, o którym mowa w art. 10 pkt 1, Rzecznik ma prawo:
-Art. 11 ust. 1 pkt 1 | zbadać każdą sprawę na miejscu,
-Art. 11 ust. 1 pkt 2 | żądać złożenia wyjaśnień, przedstawienia akt każdej sprawy prowadzonej przez organy administracji państwowej, organy organizacji spółdzielczych, społecznych, zawodowych i społeczno-zawodowych, organy jednostek organizacyjnych posiadających osobowość prawną, a także organy samorządów,
-Art. 11 ust. 1 pkt 3 | żądać przedłożenia informacji o stanie sprawy prowadzonej przez sądy, a także prokuraturę i inne organy ścigania,
-Art. 11 ust. 1 pkt 4 | zlecać sporządzanie ekspertyz i opinii.
-Art. 11 ust. 2 | W sprawach objętych tajemnicą państwową udzielanie informacji lub umożliwianie Rzecznikowi wglądu do akt następuje na zasadach i w trybie określonych w przepisach o ochronie tajemnicy państwowej i służbowej.
-Art. 12 | Po zbadaniu sprawy Rzecznik może:
-Art. 12 pkt 1 | wyjaśnić wnioskodawcy, że nie stwierdził naruszenia praw i wolności obywatela,
-Art. 12 pkt 2 | skierować wystąpienie do organu, organizacji lub instytucji, w których działalności stwierdził naruszenie praw i wolności obywatela; wystąpienie takie nie może naruszać niezawisłości sędziowskiej,
-Art. 12 pkt 3 | zwrócić się do organu nadrzędnego nad jednostką, o której mowa w pkt 2, z wnioskiem o zastosowanie środków przewidzianych w przepisach prawa,
-Art. 12 pkt 4 | żądać wszczęcia postępowania w sprawach cywilnych, jak również wziąć udział w każdym toczącym się już postępowaniu - na prawach przysługujących prokuratorowi,
-Art. 12 pkt 5 | żądać wszczęcia przez uprawnionego oskarżyciela postępowania przygotowawczego w sprawach o przestępstwa ścigane z urzędu,
-Art. 12 pkt 6 | zwrócić się o wszczęcie postępowania administracyjnego, zaskarżać decyzje do sądu administracyjnego, a także uczestniczyć w tych postępowaniach - na prawach przysługujących prokuratorowi,
-Art. 12 pkt 7 | wystąpić z wnioskiem o ukaranie, a także o uchylenie prawomocnego rozstrzygnięcia w postępowaniu w sprawach o wykroczenia, na zasadach i w trybie określonym w odrębnych przepisach,
-Art. 12 pkt 8 | wnieść rewizję nadzwyczajną od każdego prawomocnego orzeczenia, na zasadach i w trybie określonym w odrębnych przepisach.
-Art. 13 ust. 1 | W wystąpieniu, o którym mowa w art. 12 pkt 2, Rzecznik formułuje opinie i wnioski co do sposobu załatwiania sprawy, a także może żądać wszczęcia postępowania dyscyplinarnego lub zastosowania sankcji służbowych.
-Art. 13 ust. 2 | Organ, organizacja lub instytucja, do których zostało skierowane wystąpienie, obowiązane są bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 30 dni, poinformować Rzecznika o podjętych działaniach lub zajętym stanowisku. W wypadku gdy Rzecznik nie podziela tego stanowiska, może zwrócić się do właściwej jednostki nadrzędnej o podjęcie odpowiednich działań.
-Art. 14 ust. 1 | W związku z rozpatrywanymi sprawami Rzecznik może przedstawiać właściwym organom, organizacjom i instytucjom oceny i wnioski zmierzające do zapewnienia skutecznej ochrony praw i wolności obywateli i usprawnienia trybu załatwiania ich spraw.
-Art. 14 ust. 2 | Rzecznik może również:
-Art. 14 ust. 2 pkt 1 | występować do właściwych organów z wnioskami o podjęcie inicjatywy ustawodawczej bądź o wydanie lub zmianę innych aktów prawnych w sprawach dotyczących praw i wolności obywateli,
-Art. 14 ust. 2 pkt 2 | występować z wnioskami, o których mowa w art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o Trybunale Konstytucyjnym, na zasadach i w trybie określonych w tej ustawie.
-Art. 15 | Organ, organizacja lub instytucja, do których zwróci się Rzecznik, obowiązane są z nim współdziałać i udzielać mu pomocy, a w szczególności:
-Art. 15 pkt 1 | zapewniać dostęp do akt i dokumentów na zasadach określonych w art. 11,
-Art. 15 pkt 2 | udzielać Rzecznikowi żądanych przez niego informacji i wyjaśnień,
-Art. 15 pkt 3 | udzielać wyjaśnień dotyczących podstawy faktycznej i prawnej swoich rozstrzygnięć,
-Art. 15 pkt 4 | ustosunkowywać się do ogólnych ocen, uwag i opinii Rzecznika.
-Art. 16 | Sprawy dotyczące obronności Państwa, Sił Zbrojnych Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej oraz bezpieczeństwa Państwa Rzecznik przekazuje właściwym naczelnym organom administracji państwowej, które informują go w terminie 30 dni o podjętych działaniach lub zajętym stanowisku. Jeżeli Rzecznik uzna sposób załatwienia sprawy za niezadowalający, może w ciągu 30 dni od otrzymania informacji wystąpić w tej sprawie do Komitetu Obrony Kraju.
-Art. 17 ust. 1 | Rzecznik przedstawia Sejmowi corocznie sprawozdanie ze swojej działalności i uwagi o stanie przestrzegania praw i wolności obywateli.
-Art. 17 ust. 2 | Sprawozdanie Rzecznika podawane jest do wiadomości publicznej.
-Art. 17 ust. 3 | Rzecznik może przedkładać Prezydium Sejmu określone sprawy wynikające z jego działalności.
-Art. 17 ust. 4 | Rzecznik na wniosek Prezydium Sejmu przedstawia informację lub podejmuje czynności w określonych sprawach.
-Art. 18 ust. 1 | Rzecznik wykonuje swoje zadania przy pomocy Biura Rzecznika Praw Obywatelskich.
-Art. 18 ust. 2 | Zadania i organizację Biura określa statut, który nadaje Prezydium Sejmu na wniosek Rzecznika.
-Art. 18 ust. 3 | Do pracowników Biura Rzecznika Praw Obywatelskich stosuje się odpowiednio przepisy o pracownikach urzędów państwowych, z uwzględnieniem ust. 4 i 5.
-Art. 18 ust. 4 | W odniesieniu do pracowników Biura Rzecznika Praw Obywatelskich przepisy określone w art. 2 pkt 1. art. 4 ust. 3, art. 7 ust. 6, art. 20 ust. 4, art. 21 ust. 3, art. 22 ust. 2, art. 26 ust. 2, art. 36 ust. 7 i art. 41 ust. 3 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych wydaje Marszałek Sejmu.
-Art. 18 ust. 5 | Uprawnienia wynikające z art. 30 ust. 1 i z art. 31 ust. 3 ustawy, o której mowa w ust. 4, przysługują - w odniesieniu do pracowników Biura Rzecznika Praw Obywatelskich - Marszałkowi Sejmu.
-Art. 19 | Wydatki związane z funkcjonowaniem Rzecznika Praw Obywatelskich pokrywane są z budżetu centralnego, w części dotyczącej Kancelarii Sejmu.
-Art. 20 | Rzecznik, za zgodą Sejmu, może ustanowić swoich pełnomocników terenowych.
-Art. 21 | W Kodeksie postępowania administracyjnego w art. 210 po wyrazach „Prokurator Generalny Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej” dodaje się wyrazy „oraz Rzecznik Praw Obywatelskich”.
-Art. 22 | W Kodeksie postępowania cywilnego w art. 417 w § 1 po wyrazach „Prokurator Generalny Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej” dodaje się wyrazy „oraz Rzecznik Praw Obywatelskich”.
-Art. 23 | W Kodeksie postępowania karnego w art. 464 na końcu dodaje się wyrazy „oraz Rzecznik Praw Obywatelskich”.
-Art. 24 | W ustawie z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości w art. 117 w zdaniu pierwszym po wyrazach „Prokurator Generalny Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej” dodaje się wyrazy „a także Rzecznik Praw Obywatelskich”.
-Art. 25 | W ustawie z dnia 31 lipca 1981 r. o wynagrodzeniu osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe w art. 2 w pkt 1 na końcu dodaje się wyrazy „a także Rzecznika Praw Obywatelskich”.
-Art. 26 | W ustawie z dnia 29 kwietnia 1985 r. o Trybunale Konstytucyjnym w art. 19 w ust. 1 po wyrazach „Prezes Najwyższej Izby Kontroli” dodaje się wyrazy „Rzecznik Praw Obywatelskich”.
-Art. 27 | Powołania Rzecznika Praw Obywatelskich na pierwszą kadencję Sejm dokona nie później niż przed dniem 1 grudnia 1987 r.
-Art. 28 | Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1988 r., z tym że art. 18 ust. 2 i art. 27 wchodzą w życie z dniem ogłoszenia.
+Art. 2 | Rzecznikiem może być obywatel polski wyróżniający się wiedzą prawniczą, doświadczeniem zawodowym oraz wysokim autorytetem ze względu na swe walory moralne i wrażliwość społeczną.
+Art. 3 ust. 1 | Rzecznika powołuje Sejm za zgodą Senatu na wniosek Marszałka Sejmu albo grupy 35 posłów.
+Art. 3 ust. 2 | Szczegółowy tryb zgłaszania kandydatów na Rzecznika Praw Obywatelskich określa uchwała Sejmu.
+Art. 3 ust. 3 | Uchwałę Sejmu o powołaniu Rzecznika Marszałek Sejmu przesyła niezwłocznie Marszałkowi Senatu.
+Art. 3 ust. 4 | Senat podejmuje uchwałę w sprawie wyrażenia zgody na powołanie Rzecznika w ciągu miesiąca od dnia przekazania Senatowi uchwały Sejmu, o której mowa w ust. 3. Niepodjęcie uchwały przez Senat w ciągu miesiąca oznacza wyrażenie zgody.
+Art. 3 ust. 5 | Jeżeli Senat odmawia wyrażenia zgody na powołanie Rzecznika, Sejm powołuje na stanowisko Rzecznika inną osobę. Przepisy ust. 1-4 stosuje się odpowiednio.
+Art. 3 ust. 6 | Dotychczasowy Rzecznik pełni swoje obowiązki do czasu objęcia stanowiska przez nowego Rzecznika.
+Art. 4 | Przed przystąpieniem do wykonywania obowiązków Rzecznik składa przed Sejmem następujące ślubowanie:
+Art. 4 | „ Ślubuję uroczyście, że przy wykonywaniu powierzonych mi obowiązków Rzecznika Praw Obywatelskich dochowam wierności Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, będę strzec praw i wolności obywateli, kierując się przepisami prawa oraz zasadami współżycia społecznego i sprawiedliwości.Ślubuję, że powierzone mi obowiązki wypełniać będę bezstronnie, z najwyższą sumiennością i starannością, że będę strzec godności powierzonego mi stanowiska oraz dochowam tajemnicy państwowej i służbowej. ”
+Art. 5 ust. 1 | Kadencja Rzecznika trwa cztery lata, licząc od dnia złożenia ślubowania przed Sejmem.
+Art. 5 ust. 2 | Ta sama osoba nie może być Rzecznikiem więcej niż przez dwie kadencje.
+Art. 6 ust. 1 | Rzecznik jest w swej działalności niezawisły, niezależny od innych organów państwowych i odpowiada jedynie przed Sejmem na zasadach określonych w ustawie.
+Art. 6 ust. 2 | Rzecznik nie może być pociągnięty do odpowiedzialności karnej, aresztowany lub zatrzymany bez zgody Sejmu.
+Art. 6 ust. 3 | Z obowiązkami Rzecznika nie można łączyć innego zatrudnienia ani funkcji publicznej.
+Art. 6 ust. 4 | Po zaprzestaniu wykonywania obowiązków Rzecznik ma prawo powrócić na stanowisko zajmowane poprzednio lub otrzymać stanowisko równorzędne poprzednio zajmowanemu, jeżeli nie ma przeszkód prawnych.
+Art. 7 ust. 1 | Sejm odwołuje Rzecznika przed upływem okresu, na jaki został powołany, jeżeli:
+Art. 7 ust. 1 pkt 1 | zrzekł się wykonywania obowiązków,
+Art. 7 ust. 1 pkt 2 | stał się trwale niezdolny do pełnienia obowiązków na skutek choroby, ułomności lub upadku sił,
+Art. 7 ust. 1 pkt 3 | sprzeniewierzył się złożonemu ślubowaniu.
+Art. 7 ust. 2 | Sejm podejmuje uchwałę w sprawie odwołania Rzecznika na wniosek Marszałka Sejmu.
+Art. 8 | Rzecznik podejmuje czynności przewidziane w ustawie, jeżeli poweźmie wiadomość wskazującą na naruszenie praw i wolności obywatela.
+Art. 9 | Podjęcie czynności przez Rzecznika następuje:
+Art. 9 pkt 1 | na wniosek obywateli lub ich organizacji,
+Art. 9 pkt 2 | na wniosek organów samorządów,
+Art. 9 pkt 3 | z własnej inicjatywy.
+Art. 10 | Wniosek kierowany do Rzecznika jest wolny od opłat, nie wymaga zachowania szczególnej formy, lecz powinien zawierać oznaczenie wnioskodawcy oraz osoby, której praw i wolności sprawa dotyczy, a także określać przedmiot sprawy.
+Art. 11 | Rzecznik po zapoznaniu się z każdym skierowanym do niego wnioskiem może:
+Art. 11 pkt 1 | podjąć sprawę,
+Art. 11 pkt 2 | poprzestać na wskazaniu wnioskodawcy przysługujących mu środków działania,
+Art. 11 pkt 3 | przekazać sprawę według właściwości,
+Art. 11 pkt 4 | nie podjąć sprawy
+Art. 11 | - zawiadamiając o tym wnioskodawcę i osobę, której sprawa dotyczy.
+Art. 12 | Podejmując sprawę Rzecznik może:
+Art. 12 pkt 1 | samodzielnie prowadzić postępowanie wyjaśniające,
+Art. 12 pkt 2 | zwrócić się o zbadanie sprawy lub jej części do właściwych organów, w szczególności organów nadzoru, prokuratury, kontroli państwowej, zawodowej lub społecznej,
+Art. 12 pkt 3 | zwrócić się do Sejmu o zlecenie Najwyższej Izbie Kontroli przeprowadzenia kontroli dla zbadania określonej sprawy lub jej części.
+Art. 13 ust. 1 | Prowadząc postępowanie, o którym mowa w art. 12 pkt 1, Rzecznik ma prawo:
+Art. 13 ust. 1 pkt 1 | zbadać każdą sprawę na miejscu,
+Art. 13 ust. 1 pkt 2 | żądać złożenia wyjaśnień, przedstawienia akt każdej sprawy prowadzonej przez naczelne i centralne organy administracji państwowej, organy administracji rządowej, organy organizacji spółdzielczych, społecznych, zawodowych i społeczno-zawodowych oraz organy jednostek organizacyjnych posiadających osobowość prawną, a także organy gmin i jednostek organizacyjnych samorządu terytorialnego,
+Art. 13 ust. 1 pkt 3 | żądać przedłożenia informacji o stanie sprawy prowadzonej przez sądy, a także prokuraturę i inne organy ścigania,
+Art. 13 ust. 1 pkt 4 | zlecać sporządzanie ekspertyz i opinii.
+Art. 13 ust. 2 | W sprawach objętych tajemnicą państwową udzielanie informacji lub umożliwianie Rzecznikowi wglądu do akt następuje na zasadach i w trybie określonych w przepisach o ochronie tajemnicy państwowej i służbowej.
+Art. 14 | Po zbadaniu sprawy Rzecznik może:
+Art. 14 pkt 1 | wyjaśnić wnioskodawcy, że nie stwierdził naruszenia praw i wolności obywatela,
+Art. 14 pkt 2 | skierować wystąpienie do organu, organizacji lub instytucji, w których działalności stwierdził naruszenie praw i wolności obywatela; wystąpienie takie nie może naruszać niezawisłości sędziowskiej,
+Art. 14 pkt 3 | zwrócić się do organu nadrzędnego nad jednostką, o której mowa w pkt 2, z wnioskiem o zastosowanie środków przewidzianych w przepisach prawa,
+Art. 14 pkt 4 | żądać wszczęcia postępowania w sprawach cywilnych, jak również wziąć udział w każdym toczącym się już postępowaniu - na prawach przysługujących prokuratorowi,
+Art. 14 pkt 5 | żądać wszczęcia przez uprawnionego oskarżyciela postępowania przygotowawczego w sprawach o przestępstwa ścigane z urzędu,
+Art. 14 pkt 6 | zwrócić się o wszczęcie postępowania administracyjnego, zaskarżać decyzje do sądu administracyjnego, a także uczestniczyć w tych postępowaniach - na prawach przysługujących prokuratorowi,
+Art. 14 pkt 7 | wystąpić z wnioskiem o ukaranie, a także o uchylenie prawomocnego rozstrzygnięcia w postępowaniu w sprawach o wykroczenia, na zasadach i w trybie określonych w odrębnych przepisach,
+Art. 14 pkt 8 | wnieść rewizję nadzwyczajną od każdego prawomocnego orzeczenia, na zasadach i w trybie określonych w odrębnych przepisach.
+Art. 15 ust. 1 | W wystąpieniu, o którym mowa w art. 14 pkt 2, Rzecznik formułuje opinie i wnioski co do sposobu załatwiania sprawy, a także może żądać wszczęcia postępowania dyscyplinarnego lub zastosowania sankcji służbowych.
+Art. 15 ust. 2 | Organ, organizacja lub instytucja, do których zostało skierowane wystąpienie, obowiązane są bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 30 dni, poinformować Rzecznika o podjętych działaniach lub zajętym stanowisku. W wypadku gdy Rzecznik nie podziela tego stanowiska, może zwrócić się do właściwej jednostki nadrzędnej o podjęcie odpowiednich działań.
+Art. 16 ust. 1 | W związku z rozpatrywanymi sprawami Rzecznik może przedstawiać właściwym organom, organizacjom i instytucjom oceny i wnioski zmierzające do zapewnienia skutecznej ochrony praw i wolności obywateli i usprawnienia trybu załatwiania ich spraw.
+Art. 16 ust. 2 | Rzecznik może również:
+Art. 16 ust. 2 pkt 1 | występować do właściwych organów z wnioskami o podjęcie inicjatywy ustawodawczej bądź o wydanie lub zmianę innych aktów prawnych w sprawach dotyczących praw i wolności obywateli,
+Art. 16 ust. 2 pkt 2 | występować z wnioskami, o których mowa w art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o Trybunale Konstytucyjnym, na zasadach i w trybie określonych w tej ustawie,
+Art. 16 ust. 2 pkt 3 | występować do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskami o dokonanie powszechnie obowiązującej wykładni ustaw,
+Art. 16 ust. 2 pkt 4 | występować z wnioskami do Sądu Najwyższego o podjęcie uchwały mającej na celu wyjaśnienie przepisów prawnych budzących wątpliwości lub których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie.
+Art. 17 | Organ, organizacja lub instytucja, do których zwróci się Rzecznik, obowiązane są z nim współdziałać i udzielać mu pomocy, a w szczególności:
+Art. 17 pkt 1 | zapewniać dostęp do akt i dokumentów na zasadach określonych w art. 13,
+Art. 17 pkt 2 | udzielać Rzecznikowi żądanych przez niego informacji i wyjaśnień,
+Art. 17 pkt 3 | udzielać wyjaśnień dotyczących podstawy faktycznej i prawnej swoich rozstrzygnięć,
+Art. 17 pkt 4 | ustosunkowywać się do ogólnych ocen, uwag i opinii Rzecznika.
+Art. 18 ust. 1 | Przepisy ustawy dotyczące ochrony praw i wolności obywateli odnoszą się również do osób stale zamieszkałych w Polsce, których obywatelstwo polskie nie zostało stwierdzone, a które nie są też obywatelami innego państwa.
+Art. 18 ust. 2 | Przepisy, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio także do cudzoziemców w zakresie przysługujących im w Polsce praw i wolności.
+Art. 19 ust. 1 | Rzecznik przedstawia Sejmowi i Senatowi corocznie sprawozdania ze swojej działalności i uwagi o stanie przestrzegania prawa i wolności obywateli.
+Art. 19 ust. 2 | Sprawozdanie Rzecznika podawane jest do wiadomości publicznej.
+Art. 19 ust. 3 | Rzecznik może przedkładać Sejmowi i Senatowi określone sprawy wynikające z jego działalności.
+Art. 19 ust. 4 | Rzecznik na wniosek Marszałka Sejmu przedstawia informację lub podejmuje czynności w określonych sprawach.
+Art. 20 ust. 1 | Rzecznik wykonuje swoje zadania przy pomocy Biura Rzecznika Praw Obywatelskich.
+Art. 20 ust. 2 | Zadania i organizację Biura określa statut, który nadaje Marszałek Sejmu na wniosek Rzecznika.
+Art. 20 ust. 3 | Na wniosek Rzecznika Marszałek Sejmu może powołać nie więcej niż trzech zastępców Rzecznika, w tym zastępcę do spraw żołnierzy. Odwołanie następuje w tym samym trybie.
+Art. 20 ust. 4 | Rzecznik określa zakres zadań zastępcy (zastępców) Rzecznika.
+Art. 20 ust. 5 | Do zastępców Rzecznika oraz pracowników Biura Rzecznika Praw Obywatelskich stosuje się odpowiednio przepisy o pracownikach urzędów państwowych, z uwzględnieniem ust. 6 i 7.
+Art. 20 ust. 6 | W odniesieniu do zastępców Rzecznika oraz do pracowników Biura Rzecznika Praw Obywatelskich przepisy określone w art. 2 pkt 1, art. 4 ust. 3, art. 7 ust. 6, art. 20 ust. 4, art. 21 ust. 3, art. 22 ust. 2, art. 26 ust. 2 i art. 36 ust. 7 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych wydaje Marszałek Sejmu.
+Art. 20 ust. 7 | Uprawnienia wynikające z art. 30 ust. 1 i z art. 31 ust. 3 ustawy, o której mowa w ust. 6, przysługują - w odniesieniu do zastępców Rzecznika oraz do pracowników Biura Rzecznika Praw Obywatelskich - Marszałkowi Sejmu.
+Art. 21 | Wydatki związane z funkcjonowaniem Rzecznika Praw Obywatelskich pokrywane są z budżetu centralnego.
+Art. 22 | Rzecznik, za zgodą Sejmu, może ustanowić swoich pełnomocników terenowych.